Mövzu №0006

Fleetstock Akademiyası

Müasir Sənaye Texnologiyaları Seriyası

Mövzu №0006

İstehsal proseslərində sıxılmış qazların tələbə uyğunluğunun hesablanma metodologiyası

Hazırlayan: “Fleetstock” şirkətinin mühəndisləri

Nəşr: Fleetstock Akademiyası

Versiya: 1.0

Ön söz

Müasir sənaye müəssisələrində istehsal proseslərinin avtomatlaşdırılması səviyyəsinin artması sıxılmış qaz sistemlərinin əhəmiyyətini daha da yüksəltmişdir. Xüsusilə sıxılmış hava pnevmatik idarəetmə sistemlərində, avtomatik istehsal xətlərində, sensor və aktuator mexanizmlərində əsas enerji mənbələrindən biri kimi geniş istifadə olunur. Buna görə də sıxılmış qazların tələbə uyğunluğunun düzgün hesablanması istehsal prosesinin fasiləsizliyi, texnoloji sabitlik və avadanlıqların effektiv işləməsi baxımından mühüm texniki məsələlərdən hesab olunur.

İstehsal proseslərində sıxılmış qaz sisteminin düzgün layihələndirilməsi və istismarı üçün qaz sərfiyyatının hesablanması, kompressor sisteminin məhsuldarlığının qiymətləndirilməsi, təzyiq itkilərinin müəyyən edilməsi və real monitorinq göstəricilərinin təhlili kompleks metodoloji yanaşma tələb edir. Bu metodologiya avtomatlaşdırılmış istehsal sistemlərinin etibarlılığını artırmaqla yanaşı, enerji səmərəliliyinin təmin edilməsinə də şərait yaradır.

Məqsəd və vəzifələr

Məqsəd

İstehsal proseslərində istifadə olunan sıxılmış qaz sisteminin texnoloji tələblərə uyğunluğunun hesablanması metodologiyasını öyrənmək və onun avtomatlaşdırılmış sistemlə tətbiqini təhlil etməkdir.

Vəzifələr

• Sıxılmış qaz sisteminin istehsal proseslərində rolunun araşdırılması;
• Pnevmatik avadanlıqların qaz tələbatının müəyyən edilməsi;
• Kompressor sisteminin məhsuldarlığının qiymətləndirilməsi;
• Təzyiq itkilərinin hesablanması;
• Qazın keyfiyyət göstəricilərinin təhlili;
• Real monitorinq və avtomatlaşdırılmış nəzarət sistemlərinin öyrənilməsi.

1. Sıxılmış qaz sisteminin istehsalda rolu

İstehsal proseslərində sıxılmış qaz, xüsusilə sıxılmış hava, pnevmatik sistemlərin işləməsində əsas rol oynayır. Avtomatlaşdırılmış istehsal mühitində pnevmatik sistemlər mexaniki və elektrik sistemlərlə inteqrasiya olunaraq texnoloji proseslərin avtomatik idarə olunmasını təmin edir.

Sıxılmış qaz aşağıdakı sistemlərdə tətbiq olunur:

• Pnevmatik silindrlər;
• Pnevmatik klapanlar;
• Avtomatik idarəetmə mexanizmləri;
• Konveyer sistemləri;
• Qablaşdırma və montaj xətləri.

Bu sistemlərin stabil işləməsi üçün qazın sabit təzyiq və tələb olunan həcmdə təmin olunması vacibdir.

2. Sıxılmış qaz tələbatının hesablanması metodologiyası

Sıxılmış qazların tələbə uyğunluğunun hesablanmasının əsas mərhələsi istehsal avadanlıqlarının ümumi qaz sərfiyyatının müəyyən edilməsidir. Hər bir pnevmatik qurğunun texniki göstəricilərinə əsasən onun hava sərfi müəyyən edilir və ümumi sistem tələbatı hesablanır.

Ümumi qaz sərfiyyatı aşağıdakı düsturla hesablanır:

Q = q₁ + q₂ + q₃ + … + qₙ

Burada:

• Q — ümumi qaz sərfiyyatı;
• qₙ — hər bir avadanlığın qaz sərfi;
• n — avadanlıqların sayı.

Praktiki hesablamalarda sistemin etibarlılığını artırmaq üçün ehtiyat əmsalı tətbiq edilir:

Qümumi = Q × (1.1–1.3)

Bu yanaşma pik yüklənmə zamanı sistemin stabil işləməsini təmin edir.

3. Kompressor sisteminin məhsuldarlığının qiymətləndirilməsi

Kompressor qurğusu sıxılmış qaz sisteminin əsas texniki elementidir. Kompressorun məhsuldarlığı istehsal prosesində tələb olunan qaz həcmini tam ödəməlidir.

Uyğunluq aşağıdakı şərt əsasında qiymətləndirilir:

Kompressor məhsuldarlığı ≥ Ümumi qaz tələbatı

Kompressorun qeyri-kafi məhsuldarlığı aşağıdakı problemlərə səbəb ola bilər:

• Pnevmatik sistemlərin zəif işləməsi;
• Təzyiqin düşməsi;
• Avtomatlaşdırılmış proseslərdə gecikmələr;
• İstehsalın dayanması.

Buna görə kompressorun texniki göstəriciləri mütəmadi olaraq analiz edilməlidir.

4. Təzyiq göstəricilərinin və itkilərin hesablanması

Pnevmatik sistemlərin düzgün işləməsi üçün təzyiq sabitliyi əsas texniki şərtlərdən biridir. İstehsal proseslərində adətən 6–8 bar iş təzyiqi tələb olunur.

Real sistem təzyiqi aşağıdakı düsturla müəyyən edilir:

P_real = P_mənbə – P_itki

Təzyiq itkiləri aşağıdakı amillərdən asılıdır:

• Boru xətlərinin uzunluğu və diametri;
• Filtr və quruducu qurğular;
• Paylayıcı şəbəkə;
• Sistemdə olan sızmalar.

Təzyiq itkilərinin düzgün hesablanması sistemin səmərəli işləməsi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

5. Sıxılmış qazın keyfiyyət göstəricilərinin qiymətləndirilməsi

Sıxılmış qazın keyfiyyəti avtomatlaşdırılmış istehsal sistemlərinin etibarlılığına birbaşa təsir göstərir. Keyfiyyət göstəricilərinə aşağıdakılar daxildir:

• Rütubət səviyyəsi;
• Yağ tərkibi;
• Temperatur;
• Mexaniki çirklənmə səviyyəsi.

Rütubətli və çirkli hava pnevmatik klapanların və aktuatorların nasaz işləməsinə, həmçinin sistemin istismar müddətinin azalmasına səbəb ola bilər. Bu səbəbdən filtrasiya və quruducu sistemlərin tətbiqi vacib hesab olunur.

6. Real monitorinq və avtomatlaşdırılmış nəzarət

Müasir istehsal müəssisələrində sıxılmış qaz sistemlərinin işləməsi avtomatlaşdırılmış nəzarət vasitəsilə izlənilir. Monitorinq prosesi aşağıdakı texniki vasitələrlə həyata keçirilir:

• Təzyiq sensorları;
• Axın ölçən cihazlar;
• PLC idarəetmə sistemləri;
• Avtomatlaşdırılmış monitorinq proqramları.

Toplanan məlumatlar analiz edilərək qaz sərfiyyatı, təzyiq və sistemin iş stabilliyi qiymətləndirilir. Bu yanaşma texniki nasazlıqların vaxtında aşkar edilməsinə və istehsal prosesinin optimallaşdırılmasına imkan yaradır.

7. Enerji səmərəliliyinin təhlili

Sıxılmış qaz sistemlərinin düzgün hesablanması enerji səmərəliliyinin artırılmasına mühüm təsir göstərir. Enerji sərfiyyatı aşağıdakı göstəricilər əsasında qiymətləndirilir:

E = N × t

Burada:

• E — enerji sərfiyyatı (kWh);
• N — kompressor gücü (kW);
• t — işləmə müddəti (saat).

Enerji səmərəliliyinin artırılması üçün optimal təzyiq rejiminin seçilməsi, sistemdə sızmaların aradan qaldırılması və avtomatik idarəetmə sistemlərinin tətbiqi vacibdir.

Nəticə

İstehsal proseslərində sıxılmış qazların tələbə uyğunluğunun hesablanma metodologiyası istehsal avadanlıqlarının qaz sərfiyyatının müəyyən edilməsi, kompressor məhsuldarlığının qiymətləndirilməsi, təzyiq itkilərinin hesablanması, qazın keyfiyyət göstəricilərinin təhlili və real monitorinq məlumatlarının müqayisəsi əsasında həyata keçirilir. Aparılan hesablamalar nəticəsində pnevmatik sistemlərin stabil və səmərəli işləməsi təmin olunur, enerji itkiləri minimuma endirilir və avtomatlaşdırılmış istehsal proseslərinin fasiləsizliyi qorunur.

Bu metodologiyanın tətbiqi istehsal proseslərinin optimallaşdırılmasına, texnoloji etibarlılığın artırılmasına və müasir avtomatlaşdırılmış sistemlərin effektiv idarə olunmasına geniş imkan yaradır.

Bizimlə əlaqə

Mob: (+994 77) 311 56 66

Tel: (+994 12) 347 93 06

E-mail: info@fleetstock.az

Web: www.fleetstock.az

Fleetstock Group